ACC BÌNH DƯƠNG

Di chúc là văn bản thể hiện ý chí của cá nhân về việc định đoạt tài sản sau khi qua đời. Để đảm bảo giá trị pháp lý và hạn chế tranh chấp, nhiều người lựa chọn công chứng di chúc. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ thủ tục công chứng di chúc cần giấy tờ gì. Vậy để làm rõ vấn đề này, ACC Bình Dương sẽ giải thích qua bài viết dưới đây.

1. Di chúc là gì?

Di chúc là văn bản hoặc lời nói thể hiện ý chí của một cá nhân về việc định đoạt tài sản của mình cho người khác sau khi qua đời. Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc cho phép người lập di chúc tự do quyết định ai sẽ được hưởng tài sản của họ mà không phụ thuộc vào quy định phân chia di sản theo pháp luật.

Về hình thức, Điều 627 Bộ luật Dân sự 2015 quy định di chúc phải được lập thành văn bản. Trong trường hợp không thể lập di chúc bằng văn bản, di chúc miệng có thể được chấp nhận, nhưng phải đáp ứng các điều kiện nghiêm ngặt để đảm bảo tính hợp pháp.

Pháp luật khuyến khích lập di chúc bằng văn bản thay vì di chúc miệng, nhằm hạn chế tranh chấp và đảm bảo việc thực hiện đúng ý chí của người để lại tài sản. Tuy nhiên, trong những trường hợp bất khả kháng như bệnh tật nặng, tai nạn hoặc tình huống nguy cấp, di chúc miệng vẫn có thể được công nhận nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định pháp luật.

2. Thủ tục công chứng di chúc cần giấy tờ gì?

Để thực hiện công chứng di chúc, người lập di chúc cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ theo Điều 40 Luật Công chứng 2014 như sau:

• Giấy tờ tùy thân: Chứng minh nhân dân (CMND)/Căn cước công dân (CCCD) hoặc hộ chiếu còn hiệu lực.
• Sổ hộ khẩu: Bản sao để xác nhận thông tin cư trú.
• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản: Ví dụ như giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đăng ký xe, sổ tiết kiệm… nếu di chúc có nội dung phân chia tài sản.
• Bản di chúc: Do người lập di chúc tự viết hoặc yêu cầu công chứng viên soạn thảo theo nội dung mong muốn.
• Phiếu yêu cầu công chứng: Một văn bản ghi rõ thông tin cá nhân và yêu cầu công chứng di chúc, kèm theo danh sách giấy tờ liên quan.
• Bản dự thảo di chúc (nếu có): Nếu người lập di chúc đã chuẩn bị trước, có thể nộp để công chứng viên kiểm tra tính hợp pháp và chính xác.

Lưu ý: Các giấy tờ trên có thể là bản sao nhưng cần xuất trình bản chính để công chứng viên đối chiếu.

>>> Xem thêm Mẫu di chúc thừa kế quyền sử dụng đất? Một số lưu ý? của ACC Bình Dương

3. Quy trình công chứng di chúc

Theo Điều 53 Luật Công chứng 2014, thủ tục công chứng di chúc được thực hiện qua các bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị và nộp hồ sơ

Người yêu cầu công chứng chuẩn bị đầy đủ giấy tờ cần thiết theo quy định (cụ thể tại mục 2) và nộp hồ sơ tại tổ chức hành nghề công chứng có thẩm quyền.

Bước 2: Kiểm tra hồ sơ

Công chứng viên kiểm tra tính hợp lệ của các giấy tờ trong hồ sơ. Nếu hồ sơ đầy đủ và đúng quy định pháp luật, yêu cầu công chứng sẽ được thụ lý và ghi vào sổ công chứng.

Bước 3: Soạn thảo hoặc kiểm tra di chúc

• Nếu người lập di chúc đã có bản dự thảo, công chứng viên sẽ kiểm tra nội dung và hình thức của di chúc. Nếu có điều khoản trái pháp luật hoặc đạo đức xã hội, công chứng viên yêu cầu chỉnh sửa. Nếu người lập di chúc không đồng ý sửa đổi, công chứng viên có quyền từ chối công chứng.
• Nếu chưa có bản di chúc, công chứng viên sẽ soạn thảo văn bản theo yêu cầu, đảm bảo nội dung phù hợp quy định pháp luật.

Bước 4: Ký và xác nhận di chúc

Người lập di chúc sẽ tự đọc lại nội dung hoặc công chứng viên đọc cho nghe theo yêu cầu. Nếu đồng ý với toàn bộ nội dung, người lập di chúc ký xác nhận vào từng trang của văn bản. Công chứng viên đối chiếu bản chính các giấy tờ trước khi ghi lời chứng và ký xác nhận theo quy định.

Bước 5: Nộp phí và nhận kết quả

Người yêu cầu công chứng nộp phí theo quy định, nhận giấy hẹn và nhận bản di chúc đã được công chứng theo thời gian quy định.

4. Di chúc hợp pháp cần đáp ứng những điều kiện nào?

Theo quy định tại Điều 627 Bộ luật Dân sự 2015, một di chúc hợp pháp phải đáp ứng các điều kiện sau:

• Người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt trong quá trình lập di chúc, không bị đe dọa, cưỡng ép hoặc lừa dối.
• Nội dung và hình thức của di chúc không được trái với quy định của pháp luật hoặc đạo đức xã hội.
• Người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi được lập di chúc nếu có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ.
• Di chúc của người không biết chữ hoặc bị hạn chế về thể chất phải được lập thành văn bản có người làm chứng và được công chứng hoặc chứng thực.
• Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực vẫn có giá trị nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện quy định tại khoản 1 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015.
• Di chúc miệng chỉ hợp pháp nếu có ít nhất hai người làm chứng, được lập thành văn bản và có chứng thực chữ ký của người làm chứng trong vòng 05 ngày kể từ khi người lập di chúc thể hiện ý nguyện cuối cùng.

Những điều kiện này giúp đảm bảo tính hợp pháp của di chúc, thể hiện chính xác ý chí của người lập di chúc và bảo vệ quyền lợi của những người thừa kế.

5. Ai có thẩm quyền công chứng di chúc?

Theo quy định của Luật Công chứng 2014, việc công chứng di chúc được thực hiện bởi các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền sau:

• Phòng công chứng/Văn phòng công chứng: Đây là các tổ chức hành nghề công chứng có thẩm quyền công chứng di chúc theo quy định pháp luật.
• Cơ quan đại diện ngoại giao của Việt Nam ở nước ngoài: Trong một số trường hợp cụ thể, người lập di chúc có thể công chứng di chúc tại các cơ quan này.

Người lập di chúc phải tự mình yêu cầu công chứng, không được ủy quyền cho người khác thực hiện thay.

Công chứng di chúc không bị giới hạn theo địa phương. Người lập di chúc có thể công chứng tại bất kỳ tổ chức hành nghề công chứng nào trên toàn quốc, không phụ thuộc vào nơi có bất động sản hoặc nơi cư trú.

Việc công chứng thường được thực hiện tại trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, công chứng viên có thể thực hiện công chứng tại địa điểm khác nếu người lập di chúc:

• Già yếu, không thể đi lại được.
• Đang bị tạm giữ, tạm giam hoặc thi hành án phạt tù.
• Có lý do chính đáng khác khiến họ không thể đến văn phòng công chứng.

Việc cho phép công chứng ngoài trụ sở giúp đảm bảo quyền lợi của người lập di chúc, tạo điều kiện thuận lợi cho họ thực hiện các thủ tục pháp lý một cách hợp pháp.

>>> Mời bạn tham khảo Mẫu văn bản thừa kế quyền sử dụng đất mới nhất

6. Có phải bắt buộc công chứng di chúc không?

Theo quy định tại Điều 628 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc có thể được lập dưới nhiều hình thức, bao gồm:

• Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng
• Di chúc bằng văn bản có người làm chứng
• Di chúc bằng văn bản có công chứng
• Di chúc bằng văn bản có chứng thực

Điều này có nghĩa là không phải mọi trường hợp đều bắt buộc phải công chứng di chúc. Một di chúc vẫn có thể hợp pháp mà không cần công chứng nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định tại Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015, bao gồm:

• Người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt, không bị lừa dối, đe dọa hay cưỡng ép.
• Nội dung di chúc không vi phạm điều cấm của pháp luật, không trái đạo đức xã hội.
• Hình thức của di chúc phải phù hợp với quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, có một số trường hợp bắt buộc di chúc phải được công chứng hoặc chứng thực, cụ thể:

• Người từ đủ 15 đến chưa đủ 18 tuổi lập di chúc thì cần có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ.
• Người bị hạn chế về thể chất hoặc không biết chữ khi lập di chúc thì phải có người làm chứng và bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực.
• Di chúc miệng chỉ có hiệu lực nếu được ít nhất 02 người làm chứng ghi lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong vòng 05 ngày làm việc, di chúc miệng này phải được công chứng hoặc chứng thực.

Như vậy, việc công chứng di chúc không phải là thủ tục bắt buộc đối với mọi trường hợp. Tuy nhiên, công chứng giúp đảm bảo tính pháp lý của di chúc, giảm thiểu rủi ro tranh chấp và tránh trường hợp di chúc bị vô hiệu do không đáp ứng điều kiện về nội dung và hình thức.

7. Câu hỏi thường gặp

Di chúc viết tay có cần công chứng không?

Di chúc viết tay không bắt buộc phải công chứng. Tuy nhiên, để đảm bảo tính pháp lý và tránh tranh chấp, nên công chứng di chúc.

Phí công chứng di chúc là bao nhiêu?

Phí công chứng di chúc là 50.000 đồng/trường hợp; nếu yêu cầu lưu giữ di chúc, phí là 100.000 đồng/trường hợp.

Có thể yêu cầu công chứng di chúc tại nhà không?

Có. Trong trường hợp người lập di chúc không thể đến văn phòng công chứng do già yếu, bệnh tật hoặc các lý do chính đáng khác, họ có thể yêu cầu công chứng viên đến tận nơi để thực hiện công chứng di chúc theo quy định pháp luật.

Hy vọng bài viết trên đã giải đáp câu hỏi: Thủ tục công chứng di chúc cần giấy tờ gì? Việc thực hiện công chứng di chúc không chỉ giúp đảm bảo tính pháp lý của di chúc mà còn hạn chế rủi ro tranh chấp về sau. Nếu có bất kỳ vướng mắc nào trong quá trình thực hiện, việc tìm đến sự tư vấn của ACC Bình Dương sẽ giúp quá trình diễn ra thuận lợi hơn.