Quyết định cưỡng chế thu hồi đất là một trong những biện pháp cần thiết khi người sử dụng đất không chấp hành quy định pháp luật về thu hồi đất. Bài viết sau của ACC Bình Dương sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về nội dung, quy trình, và các vấn đề pháp lý liên quan đến quyết định này.
1. Quyết định cưỡng chế thu hồi đất là gì?
2. Quyết định cưỡng chế thu hồi đất theo quy định
Điều 89. Cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất
1. Việc cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất phải bảo đảm các nguyên tắc sau đây:
a) Tiến hành công khai, minh bạch, dân chủ, khách quan, bảo đảm trật tự, an toàn, đúng quy định của pháp luật;
b) Thời điểm bắt đầu tiến hành cưỡng chế được thực hiện trong giờ hành chính. Không thực hiện cưỡng chế trong thời gian từ 10 giờ đêm ngày hôm trước đến 06 giờ sáng ngày hôm sau; các ngày nghỉ, ngày lễ theo quy định của pháp luật, ngày lễ theo truyền thống của đồng bào dân tộc; trong thời gian 15 ngày trước và sau thời gian nghỉ Tết Âm lịch và các trường hợp đặc biệt khác làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh, chính trị, trật tự, an toàn xã hội, phong tục, tập quán tại địa phương;
c) Việc cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất được thực hiện với người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất và đối tượng khác có liên quan đến khu đất thu hồi (nếu có).
2. Việc cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất được thực hiện khi có đủ các điều kiện sau đây:
a) Quyết định thu hồi đất đã có hiệu lực thi hành mà người có đất thu hồi không chấp hành quyết định thu hồi đất sau khi Ủy ban nhân dân cấp xã, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã nơi có đất thu hồi và cơ quan có chức năng quản lý đất đai hoặc đơn vị, tổ chức thực hiện nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã vận động, thuyết phục;
b) Quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất đã được niêm yết công khai tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi;
c) Quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất đã có hiệu lực thi hành;
d) Người bị cưỡng chế đã nhận được quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất có hiệu lực thi hành.
Trường hợp người bị cưỡng chế từ chối nhận quyết định cưỡng chế hoặc vắng mặt khi giao quyết định cưỡng chế thì Ủy ban nhân dân cấp xã lập biên bản.
3. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện ban hành quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất và tổ chức thực hiện quyết định cưỡng chế.
Quyết định cưỡng chế phải được thi hành trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày người bị cưỡng chế nhận được quyết định cưỡng chế hoặc kể từ ngày Ủy ban nhân dân cấp xã lập biên bản về việc người bị cưỡng chế vắng mặt hoặc người bị cưỡng chế từ chối nhận quyết định cưỡng chế, trừ trường hợp quyết định cưỡng chế quy định thời gian dài hơn.
4. Việc thực hiện quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất thực hiện theo trình tự, thủ tục sau đây:
a) Trước khi tiến hành cưỡng chế, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thành lập Ban cưỡng chế thu hồi đất, bao gồm: Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện là trưởng ban; đại diện các cơ quan có chức năng thanh tra, tư pháp, tài nguyên và môi trường, xây dựng; đơn vị, tổ chức thực hiện nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; đại diện lãnh đạo Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất thu hồi là thành viên và các thành viên khác do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định;
b) Ban cưỡng chế thu hồi đất vận động, thuyết phục, đối thoại với người bị cưỡng chế; nếu người bị cưỡng chế chấp hành thì Ban cưỡng chế thu hồi đất lập biên bản ghi nhận sự chấp hành. Việc bàn giao đất được thực hiện chậm nhất là 30 ngày kể từ ngày lập biên bản.
Trường hợp người bị cưỡng chế không chấp hành quyết định cưỡng chế thì Ban cưỡng chế thu hồi đất tổ chức thực hiện cưỡng chế;
c) Ban cưỡng chế thu hồi đất có quyền buộc người bị cưỡng chế và những người có liên quan phải ra khỏi khu đất cưỡng chế, tự chuyển tài sản ra khỏi khu đất cưỡng chế; nếu không thực hiện thì Ban cưỡng chế thu hồi đất có trách nhiệm di chuyển người bị cưỡng chế và người có liên quan cùng tài sản ra khỏi khu đất cưỡng chế.
Trường hợp người bị cưỡng chế từ chối nhận tài sản thì Ban cưỡng chế thu hồi đất phải lập biên bản, tổ chức thực hiện bảo quản tài sản theo quy định của pháp luật và thông báo cho người có tài sản nhận lại tài sản;
d) Ban cưỡng chế thu hồi đất mời đại diện Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam cấp huyện tham gia giám sát việc cưỡng chế thu hồi đất.
5. Trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc thực hiện quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất được quy định như sau:
a) Ủy ban nhân dân cấp huyện chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện việc cưỡng chế, giải quyết khiếu nại liên quan đến việc cưỡng chế theo quy định của pháp luật về khiếu nại; bảo đảm điều kiện, phương tiện cần thiết phục vụ cho việc cưỡng chế; bố trí kinh phí cưỡng chế thu hồi đất;
b) Ban cưỡng chế thu hồi đất có trách nhiệm chủ trì lập phương án cưỡng chế và dự toán kinh phí cho hoạt động cưỡng chế trình Ủy ban nhân dân cấp huyện phê duyệt; bàn giao đất cho đơn vị, tổ chức thực hiện nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Trường hợp trên đất thu hồi có tài sản thì việc bảo quản tài sản thực hiện theo quy định của Chính phủ; chi phí bảo quản tài sản đó do chủ sở hữu chịu trách nhiệm thanh toán;
c) Lực lượng công an có trách nhiệm bảo vệ trật tự, an toàn trong quá trình tổ chức thi hành quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất;
d) Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất thu hồi có trách nhiệm phối hợp với cơ quan, đơn vị có liên quan tổ chức thực hiện việc giao, niêm yết công khai quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất; tham gia thực hiện cưỡng chế; phối hợp với Ban cưỡng chế thu hồi đất thực hiện niêm phong, di chuyển tài sản của người bị cưỡng chế thu hồi đất;
đ) Cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan chịu trách nhiệm phối hợp với Ban cưỡng chế thu hồi đất thực hiện việc cưỡng chế thu hồi đất khi Ban cưỡng chế thu hồi đất có yêu cầu.
6. Kinh phí cưỡng chế thu hồi đất do ngân sách nhà nước bảo đảm, được lập thành một khoản trong kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
7. Chính phủ quy định chi tiết Điều này.
2.1 Nguyên tắc và điều kiện thực hiện cưỡng chế thu hồi đất theo quy định Luật Đất đai 2024
Theo khoản 1 Điều 89 Luật Đất đai 2024, việc cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất phải tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Minh bạch và an toàn: Quá trình cưỡng chế phải đảm bảo tính công khai, minh bạch, khách quan, dân chủ, giữ gìn trật tự và an toàn xã hội, đồng thời tuân thủ đúng quy định pháp luật.
- Thời gian thực hiện: Việc cưỡng chế chỉ được tiến hành trong giờ hành chính, không được thực hiện từ 22h đến 6h sáng, các ngày nghỉ lễ, Tết, hoặc trong khoảng thời gian đặc biệt gây ảnh hưởng đến trật tự xã hội hoặc phong tục địa phương.
- Đối tượng thực hiện: Cưỡng chế áp dụng với người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất, và các cá nhân có liên quan đến khu vực thu hồi đất (nếu có).
2.2 Các điều kiện để thực hiện cưỡng chế thu hồi đất
- Hiệu lực của quyết định thu hồi đất: Quyết định thu hồi đã có hiệu lực, nhưng người bị thu hồi không chấp hành sau khi đã được các cơ quan chức năng và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp xã vận động, thuyết phục.
- Niêm yết công khai: Quyết định cưỡng chế phải được niêm yết tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã và địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi.
- Thông báo đến người bị cưỡng chế: Quyết định cưỡng chế đã được giao đến người bị cưỡng chế và có hiệu lực thi hành.
- Xử lý trường hợp từ chối nhận: Nếu người bị cưỡng chế từ chối nhận quyết định hoặc vắng mặt, Ủy ban nhân dân cấp xã phải lập biên bản theo quy định pháp luật.
Quy định trên nhằm đảm bảo việc cưỡng chế thu hồi đất được thực hiện đúng pháp luật, hạn chế tối đa các tác động tiêu cực, bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.
>>> Tham khảo: Mẫu quyết định thu hồi đất mới nhất
3. Trình tự, thủ tục thực hiện cưỡng chế thu hồi đất?
Việc cưỡng chế thu hồi đất được thực hiện theo các bước cụ thể sau đây nhằm đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật:
Bước 1: Ra quyết định cưỡng chế
Cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành quyết định cưỡng chế thu hồi đất sau khi đã vận động, thuyết phục nhưng người sử dụng đất không chấp hành.
Quyết định cưỡng chế phải được công khai và gửi đến từng đối tượng bị cưỡng chế, đồng thời niêm yết tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã và nơi sinh hoạt chung của khu dân cư.
Bước 2: Thông báo kế hoạch cưỡng chế
Trước khi thực hiện cưỡng chế, cơ quan thực hiện phải lập kế hoạch chi tiết, bao gồm:
- Thời gian, địa điểm cưỡng chế.
- Các biện pháp cụ thể nhằm đảm bảo trật tự, an toàn trong quá trình cưỡng chế.
Thông báo kế hoạch này đến người có đất bị thu hồi và các tổ chức, cá nhân liên quan.
Bước 3: Tổ chức cưỡng chế
Thời gian thực hiện: Cưỡng chế chỉ được thực hiện trong giờ hành chính, không tiến hành vào ban đêm, ngày lễ, Tết, hoặc thời gian đặc biệt theo quy định.
Thành phần tham gia: Các cơ quan chức năng, bao gồm:
- Đại diện Ủy ban nhân dân cấp xã.
- Lực lượng công an, bảo vệ trật tự.
- Đơn vị thực hiện nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng.
Thực hiện các biện pháp cưỡng chế theo kế hoạch, đảm bảo an toàn cho con người và tài sản.
Bước 4: Bàn giao mặt bằng
Sau khi cưỡng chế, cơ quan thực hiện tiến hành bàn giao mặt bằng cho đơn vị tiếp nhận để triển khai dự án theo đúng mục đích thu hồi.
Bước 5: Lập biên bản hoàn thành
Lập biên bản ghi nhận quá trình cưỡng chế, trong đó bao gồm:
- Nội dung cưỡng chế.
- Tình trạng thực hiện.
- Các vấn đề phát sinh (nếu có).
- Biên bản được ký bởi đại diện cơ quan chức năng và các bên liên quan.
Lưu ý quan trọng:
Trong trường hợp người bị cưỡng chế vắng mặt hoặc từ chối nhận quyết định, Ủy ban nhân dân cấp xã phải lập biên bản và xử lý theo quy định pháp luật.
Quy trình cưỡng chế phải được thực hiện công khai, minh bạch và đúng trình tự để đảm bảo quyền lợi của các bên và tránh phát sinh khiếu nại, tranh chấp
4. Hướng dẫn khiếu nại quyết định thu hồi đất, quyết định cưỡng chế
Quy định về việc khiếu nại liên quan đến quyết định thu hồi đất và cưỡng chế thu hồi đất được nêu rõ tại Điều 40 Nghị định 102/2024/NĐ-CP, cụ thể như sau:
- Cá nhân, tổ chức có đất bị thu hồi hoặc có liên quan có quyền khiếu nại về việc kiểm đếm bắt buộc, cưỡng chế kiểm đếm, quyết định thu hồi đất, và cưỡng chế thu hồi đất theo quy định pháp luật về khiếu nại.
- Trong thời gian chờ giải quyết khiếu nại, các quyết định về kiểm đếm bắt buộc, cưỡng chế thực hiện kiểm đếm, thu hồi đất, và cưỡng chế thu hồi đất vẫn phải được thi hành. Nếu cơ quan có thẩm quyền kết luận rằng việc thu hồi đất không đúng quy định, việc cưỡng chế sẽ dừng lại nếu chưa hoàn thành; đồng thời, quyết định thu hồi đất sẽ bị hủy bỏ và tổ chức, cá nhân bị ảnh hưởng sẽ được bồi thường thiệt hại (nếu có).
- Trong trường hợp việc thu hồi đất liên quan đến quyền lợi và nghĩa vụ giữa bên có đất thu hồi và các tổ chức, cá nhân khác, cơ quan nhà nước có thẩm quyền vẫn tiếp tục thực hiện kiểm đếm bắt buộc, cưỡng chế kiểm đếm, thu hồi đất và cưỡng chế theo quy định. Việc này không phụ thuộc vào kết quả giải quyết tranh chấp quyền và nghĩa vụ liên quan đến sử dụng đất giữa các bên.
>>> Tham khảo: Quy định về thu hồi đất mới nhất hiện nay
5. Những lưu ý khi nhận quyết định cưỡng chế thu hồi đất
6. Câu hỏi thường gặp
Người bị cưỡng chế có quyền khiếu nại không?
Có, người bị cưỡng chế có quyền khiếu nại theo quy định của pháp luật về khiếu nại.
Quyết định cưỡng chế thu hồi đất được giao bằng cách nào?
Quyết định cưỡng chế được giao trực tiếp cho người có đất thu hồi hoặc niêm yết công khai tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã và địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư.
Cưỡng chế thu hồi đất có được thực hiện vào ban đêm không?
Không, theo quy định, cưỡng chế chỉ được thực hiện trong giờ hành chính và không được tiến hành vào ban đêm, ngày nghỉ, lễ, hoặc các dịp đặc biệt như Tết Âm lịch.
Quyết định cưỡng chế thu hồi đất luôn đi kèm với những quy định pháp luật cụ thể nhằm bảo đảm quyền lợi và trách nhiệm của các bên liên quan. Hãy liên hệ ACC Bình Dương để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ pháp lý hiệu quả trong mọi trường hợp!
Để lại một bình luận