ACC Bình Dương xin cung cấp thông tin về việc đất khai hoang có bị thu hồi hay không theo quy định pháp luật hiện hành. Với các quy định mới, người dân cần nắm rõ quyền và nghĩa vụ khi sử dụng đất khai hoang để tránh rủi ro pháp lý.
1. Đất khai hoang là gì?
Khoản 1 Điều 9 Luật Đất đai 2024 phân loại đất thành ba nhóm: đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp, và đất chưa sử dụng. Trong đó, hiện chưa có quy định pháp lý cụ thể về khái niệm “đất khai hoang”.
Dù vậy, đất khai hoang có thể được hiểu là những khu vực đất bỏ hoang, chưa khai thác và đã được quy hoạch sử dụng cho mục đích sản xuất nông nghiệp. Nhà nước cũng có các chính sách khuyến khích khai hoang, được nêu trong Điều 8 Luật Đất đai 2024:
Điều 8. Khuyến khích đầu tư vào sử dụng đất đai
- Nâng cao hiệu quả sử dụng đất.
- Bảo vệ, cải tạo, làm tăng độ màu mỡ của đất; xử lý đất, đất có mặt nước bị ô nhiễm, phục hồi đất bị thoái hóa.
- Lấn biển, đưa diện tích đất trống, đồi núi trọc, đất bãi bồi ven sông, ven biển, đất có mặt nước hoang hóa vào sử dụng theo quy định của Luật này.
- Tập trung đất đai để sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp quy mô lớn.
- Phát triển kết cấu hạ tầng để làm tăng giá trị của đất, phát triển công trình ngầm.
- Phát triển văn hóa, y tế, giáo dục và đào tạo, thể dục, thể thao, khoa học và công nghệ, môi trường.
Tuy nhiên, Điều 222 Luật Đất đai 2024 quy định rõ rằng hoạt động khai hoang phải thực hiện theo kế hoạch của Nhà nước, thay vì tự do tiến hành như trước đây.
>>> Tham khảo: Quyết định thu hồi đất là gì?
2. Đất khai hoang có bị thu hồi không?
3. Bị thu hồi đất khai hoang có được bồi thường không?
3.1 Trường hợp thu hồi đất khai hoang trái phép
Nếu người sử dụng tự ý khai hoang đất một cách trái phép, hành vi này được coi là vi phạm pháp luật về đất đai theo quy định tại Điều 81 Luật Đất đai 2024. Theo Điều 101 và Điều 105 Luật này, đất khai hoang do lấn chiếm sẽ bị thu hồi mà không được bồi thường về đất và cả tài sản đầu tư trên đất.
Điều 81. Các trường hợp thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai
1. Sử dụng đất không đúng mục đích đã được Nhà nước giao, cho thuê, công nhận quyền sử dụng đất và đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi sử dụng đất không đúng mục đích mà tiếp tục vi phạm.
2. Người sử dụng đất hủy hoại đất và đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi hủy hoại đất mà tiếp tục vi phạm.
3. Đất được giao, cho thuê không đúng đối tượng hoặc không đúng thẩm quyền.
4. Đất do nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho từ người được Nhà nước giao đất, cho thuê đất mà người được giao đất, cho thuê đất không được chuyển nhượng, tặng cho theo quy định của Luật này.
5. Đất được Nhà nước giao quản lý mà để bị lấn đất, chiếm đất.
6. Người sử dụng đất không thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.
7. Đất trồng cây hằng năm, đất nuôi trồng thủy sản không được sử dụng trong thời gian 12 tháng liên tục, đất trồng cây lâu năm không được sử dụng trong thời gian 18 tháng liên tục, đất trồng rừng không được sử dụng trong thời gian 24 tháng liên tục và đã bị xử phạt vi phạm hành chính mà không đưa đất vào sử dụng theo thời hạn ghi trong quyết định xử phạt vi phạm hành chính;
8. Đất được Nhà nước giao, cho thuê, cho phép chuyển mục đích sử dụng, công nhận quyền sử dụng đất, nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư mà không được sử dụng trong thời hạn 12 tháng liên tục kể từ khi nhận bàn giao đất trên thực địa hoặc tiến độ sử dụng đất chậm 24 tháng so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư; trường hợp không đưa đất vào sử dụng hoặc chậm tiến độ sử dụng đất so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư thì chủ đầu tư được gia hạn sử dụng không quá 24 tháng và phải nộp bổ sung cho Nhà nước khoản tiền tương ứng với mức tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với thời gian được gia hạn; hết thời hạn được gia hạn mà chủ đầu tư vẫn chưa đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước thu hồi đất mà không bồi thường về đất, tài sản gắn liền với đất và chi phí đầu tư vào đất còn lại.
9. Các trường hợp quy định tại các khoản 6, 7 và 8 Điều này không áp dụng đối với trường hợp bất khả kháng.
10. Chính phủ quy định chi tiết Điều này
3.2 Trường hợp thu hồi đất khai hoang hợp pháp
Theo khoản 1 Điều 95 Luật Đất đai 2024, nếu người sử dụng đất khai hoang hợp pháp và đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì sẽ được bồi thường khi bị thu hồi. Để được bồi thường, đất khai hoang cần đáp ứng các yêu cầu sau:
Có giấy tờ hợp pháp như quyết định giao đất, thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, hoặc các giấy tờ khác như giấy chuyển nhượng, bằng khoán điền thổ, sổ mục kê, sổ kiến điền… (theo quy định tại Điều 137 Luật Đất đai 2024).
Đất không thuộc diện thuê trả tiền hằng năm.
Đáp ứng các điều kiện về quyền sử dụng đất, như không có tranh chấp, được UBND xã/phường xác nhận và không thuộc diện thuê đất trả tiền hằng năm.
Điều 95. Điều kiện được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng
1. Các trường hợp được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng bao gồm:
a) Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không phải là đất thuê trả tiền thuê đất hằng năm;
b) Cộng đồng dân cư đang sử dụng đất có công trình là chùa, đình, đền, miếu, am, nhà thờ họ, công trình tín ngưỡng khác; đất nông nghiệp quy định tại khoản 4 Điều 178 của Luật này và đất đó không có tranh chấp, được Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất xác nhận là đất sử dụng chung cho cộng đồng;
c) Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài quy định tại khoản 1 Điều 44 của Luật này;
d) Tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc được Nhà nước cho phép hoạt động đang sử dụng đất mà không phải là đất do Nhà nước giao, cho thuê; không phải là đất nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho từ ngày 01 tháng 7 năm 2004 trở về sau;
đ) Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê; nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao, khu kinh tế;
e) Tổ chức được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê; nhận thừa kế quyền sử dụng đất, nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, nhận góp vốn bằng quyền sử dụng đất;
g) Tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao được Nhà nước cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê;
h) Tổ chức kinh tế, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở để bán hoặc để bán kết hợp cho thuê; cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê.
>>> Tham khảo: Mẫu quyết định thu hồi đất mới nhất
4. Lưu ý quan trọng cho người sử dụng đất khai hoang
4.1. Tuân thủ các quy định pháp lý về khai hoang
Người sử dụng đất khai hoang cần tuân thủ các quy định của pháp luật về đất đai để tránh vi phạm dẫn đến nguy cơ bị thu hồi đất mà không được bồi thường. Theo Luật Đất đai 2024, việc khai hoang phải có sự chấp thuận hoặc quy hoạch từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Tránh tự ý lấn chiếm, xâm canh trái phép vì trường hợp này sẽ không được công nhận và không có quyền đòi hỏi bồi thường khi bị thu hồi.
4.2. Đảm bảo đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
Để đảm bảo quyền lợi khi Nhà nước có chính sách thu hồi, người sử dụng đất khai hoang nên hoàn thiện thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) nếu đủ điều kiện. Theo quy định tại Điều 95 Luật Đất đai 2024, chỉ khi có hoặc đủ điều kiện để cấp sổ đỏ, đất khai hoang mới được xem xét bồi thường khi thu hồi.
4.3. Xác minh và lưu giữ các giấy tờ liên quan
Đối với đất khai hoang, việc có các giấy tờ hợp pháp như quyết định giao đất, thuê đất, hay giấy chuyển nhượng, sổ mục kê, bằng khoán điền thổ là điều kiện cần để bảo vệ quyền sử dụng đất. Người sử dụng cần lưu trữ cẩn thận các loại giấy tờ này và nên liên hệ với chính quyền địa phương để xác minh tính hợp pháp, tránh rủi ro mất quyền lợi khi Nhà nước thu hồi đất.
4.4. Không tự ý chuyển mục đích sử dụng đất khai hoang
Đất khai hoang chỉ được sử dụng cho mục đích đã được quy hoạch hoặc phê duyệt, như sản xuất nông nghiệp. Tự ý thay đổi mục đích sử dụng đất mà không có sự cho phép của cơ quan quản lý sẽ vi phạm pháp luật và dẫn đến nguy cơ mất quyền sử dụng đất, đặc biệt là quyền được bồi thường khi thu hồi.
4.5. Xác minh với chính quyền về tranh chấp đất đai
Để đảm bảo đất khai hoang được bồi thường khi thu hồi, người sử dụng đất cần chắc chắn rằng đất khai hoang không nằm trong diện có tranh chấp. Việc xác minh điều này với UBND xã/phường có thẩm quyền và có văn bản xác nhận giúp đảm bảo tính pháp lý và quyền lợi khi có thu hồi.
4.6. Hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính về đất đai
Để đủ điều kiện bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, người sử dụng đất khai hoang cũng cần hoàn thành các nghĩa vụ tài chính như thuế, phí liên quan đến đất đai. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm đảm bảo quyền lợi khi có quyết định thu hồi.
Những lưu ý trên giúp người sử dụng đất khai hoang quản lý đất hiệu quả, đảm bảo quyền lợi và tránh các rủi ro pháp lý khi có chính sách thu hồi từ Nhà nước.
>>> Tham khảo: Thu hồi đất nông nghiệp theo quy định
5. Câu hỏi thường gặp
Đất khai hoang có được cấp sổ đỏ không?
Có thể, nếu đất đáp ứng các điều kiện của Luật Đất đai 2024 như không tranh chấp và sử dụng đúng mục đích.
Đất khai hoang không được sử dụng liên tục có bị thu hồi không?
Có, nếu đất bỏ hoang trong thời gian dài theo quy định mà không có lý do chính đáng.
Có cần đăng ký khai hoang với cơ quan nhà nước không?
Có, để đảm bảo quyền lợi về sau, người khai hoang nên đăng ký sử dụng đất theo quy định hiện hành.
Trên đây là các thông tin cơ bản về vấn đề thu hồi đất khai hoang. Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hoặc hỗ trợ về các thủ tục pháp lý liên quan, hãy liên hệ ACC Bình Dương để được giải đáp cụ thể.
Để lại một bình luận